Helende lessen van dieren

less van dierenVerschenen in Bres Magazine, sept 2018

Het zou een uitroep kunnen zijn: ‘heel de mens!’ Maar wie moet dat dan doen? En is het nog niet te laat, kun je je afvragen. Dat de mens heling, of leven vanuit heelheid kan gebruiken, is wel duidelijk. Het overgrote deel van de mensheid leeft nog altijd vanuit een gevoel van afgescheidenheid. De natuur heeft daar geen last van. Dieren ook niet. Daarom zijn die zo uitermate ‘geschikt’ om wat balans te brengen in onze levens.

Ik merk het zelf heel vaak als ik bij dieren in de buurt ben: ik kom spontaan in een soort ‘ruimte’ waar er als vanzelf een natuurlijke aanwezigheid doordringt. Denken valt weg, wordt overbodig als ik een kat aai of met een hond ga wandelen. Of wanneer ik naar de vogels luister in de vroege ochtend. Er is op zo’n moment niks anders wat me méér zou interesseren dan dat. Zo’n moment is vervuld. Een dergelijke aanraking (letterlijk maar ook figuurlijk) activeert iets in me, een levensvreugde of een enthousiasme. Er ontstaat een uitwisseling van energie, van wederzijds blij zijn met elkaars aanwezigheid, zonder dat daar een andere reden voor is dan dat: het samenzijn zelf. Alsof er iets ‘aan’ gezet wordt en er verwondering ontstaat over het wezen dat ik voor me zie of hoor en tegelijk in mezelf voel.

We kunnen zoveel leren van dieren. En dan bedoel ik niet het leren zoals we dat gewend zijn. Een ander soort leren, meer energetisch en gevoelsmatig dan conceptueel. Zo liet ik laatst een hond uit van het dierenasiel waar ik voor de lol een dag per week werk. Op een gegeven moment kwamen we bij een stoplicht. Al die tijd had ik de hond aan de lijn gevoeld, maar opeens voelde ik geen hond meer. Ik keek opzij en hij liep de weg op. De lijn was op de één of andere manier los gegaan (en achteraf gezien had ik dat kunnen voorkomen). Ik kon een lichte paniek niet vermijden en riep hem terug, maar hij keek alleen maar om en wandelde vrolijk verder. Er kwam een auto aan. De bestuurder had hem gelukkig gezien, en remde op tijd. Ik rende ondertussen naar hem toe, pakte hem op en droeg hem naar de kant van de weg. Wat nog best een klus is met een flinke staffordshire terriër. Eind goed, al goed, en we liepen verder. Ondertussen kwamen er gedachten in mijn hoofd over wat er had kunnen gebeuren. Toen keek ik naar de hond en zag dat hij het geval op het kruispunt achtergelaten had; hij droeg het niet met zich mee naar een volgend moment. Ik wel. Een glimlach verscheen op mijn gezicht. Het maakte me blij en het ontroerde me tegelijkertijd hoe hij me aan de realiteit herinnerde, aan het hier en nu. Geen verhaal, geen probleem. Geen scenario’s over wat had kunnen gebeuren. Hij nam het me niet kwalijk dat ik niet goed opgelet had waardoor hij had kunnen ontsnappen. Een hond kan dat soort verbanden überhaupt niet leggen. Ik zou kunnen zeggen dat hij me meteen vergeven had, maar er was niet eens iets wat vergeven hoefde te worden. Ook was hij weer net zo nieuwsgierig en ontvankelijk voor alle indrukken om hem heen als daarvoor (en zelfs tijdens de bijna-aanrijding). En in die natuurlijke staat van zijn verkeert die hond de rest van zijn leven, zelfs als zijn leven in het ergste geval zou eindigen in dat asiel met een spuitje.

Hoeveel tijd verspillen wij wel niet met het afdraaien van verhaaltjes over wat had kunnen zijn of over wat misschien zal zijn? Terwijl al die tijd het wonder van het bestaan onder onze voeten ligt.

Ook onze katachtige vrienden kunnen ons van alles leren. Wie een beetje bekend is met katten, zal al weleens van de gekke vijf minuten gehoord hebben. Zo ook een kat in het asiel, waar ik op een dag een poos mee aan het spelen was. Opeens haalde hij fel uit naar me, zonder enige reden en zonder vooraf inleidende signalen te geven. Dat is het fijne aan honden overigens, dat ze meestal wel een paar signalen geven voordat ze tot een aanval overgaan. Katten hebben dat dus vaak niet. Ik kwam er ongeschonden vanaf, maar ik schrok er wel van, dat de stemming zo plotseling omsloeg. Even later was hij weer ontspannen. Geen vuiltje meer aan de lucht, alsof het nooit gebeurd was. Het was uiteraard niks persoonlijks geweest; ik had niks verkeerds gedaan. Het was niet zo dat hij me wilde straffen of terugpakken voor iets. De kat reageerde blijkbaar op iets in hemzelf of iets anders in de omgeving (kan van alles zijn). Wij mensen vatten het zo vaak persoonlijk op als iemand ons niet teruggroet, een grote bek geeft, of afsnijdt in het verkeer. Terwijl daar ook zoveel aanleidingen voor kunnen zijn. Iemand kan je niet gezien hebben, zijn of haar dag niet hebben, of met spoed naar het ziekenhuis moeten. Of iemand is inderdaad egoïstisch of agressief van karakter; dan heeft dat toch nog steeds niks met jou te maken? Jij bent alleen toevallig net in de buurt. Zoals ik toevallig net in de buurt was toen die kat zijn dolle vijf minuten kreeg (vaak zijn het niet eens vijf minuten). Bij zo’n kat is het gemakkelijk om te zien dat het niks met mij te maken heeft; het is iets in dat beestje. Bij mensen is dat moeilijker. We zijn zo geneigd om aan onszelf te twijfelen, dingen persoonlijk op te vatten. Alsof al die andere mensen Boeddha’s zijn en wij degenen zijn die niet deugen. Of net andersom: ik ben de heilige en de anderen zijn allemaal klootzakken. Terwijl wij mensen, net als katten, ook af en toe onvoorspelbaar zijn; geconditioneerde patronen kunnen op elk moment weer de kop opsteken, waardoor we onaardig of zelfs agressief worden naar onze omgeving. Dat maakt ons nog geen slechte mensen. Alleen maar geconditioneerde mensen die hun patronen uitleven. “Vergeef hen Vader, ze weten niet wat ze doen”, zei Jezus zo mooi. De mens is gewoon een vreemd beestje.

Wij mensen zijn vaak zo druk bezig met doen dat we gemakkelijk vergeten dat we in de eerste plaats alleen maar zijn. Op een dag liep ik met een kennis door het bos. Aan de rand ervan stonden een paar paarden. We liepen erheen en ik ging naast een merrie staan die daar gewoon – zoals paarden dat doen – stond te staan. Zo stonden we een tijdje naast elkaar totdat er een zekere stilte over me heen kwam. Het paard straalde zo’n enorme ‘zijnsheid’ uit – een ‘ik-sta-hier-gewoon-aanwezig-te-wezen’ energie. Ik voelde mezelf terplekke sterk aarden door die uitstraling en zakte af in dezelfde staat van ontspannen aanwezig zijn. Het was alsof ze me leerde om de grond onder mijn voeten te waarderen, de aarde die me draagt. En om eenvoudigweg daar te zijn waar ik ben, samen te vallen met het moment, om het zo maar te zeggen. De stilte die het paard belichaamde schreeuwde – bij wijze van spreken – zoveel ‘nu-heid’ uit, dat het onvermijdelijk was om erin meegezogen te worden.

Dat is misschien nog wel de belangrijkste les die dieren ons te leren hebben: om hier nu te zijn met dat wat is. Mét dat wat is, ín dat wat is en áls dat wat is. We staan niet los van de uiterlijke manifestatie, maar zijn er intiem verbonden mee. Tegelijkertijd zijn we er niet door gebonden: de aanwezigheid die je bent blijft zelf altijd vrij en beschikbaar voor dat wat erin verschijnt. Er is dus altijd de tijdloze ruimte en dat wat erin verschijnt. Die twee zijn uiteindelijk één: een paradox die nooit begrepen kan worden door het denken. Er valt alleen maar mee samen te vallen.

Dieren leren ons om samen te vallen met het leven, de onmiddellijkheid van het leven niet te missen door met verleden, toekomst en ‘ergens anders’ bezig te zijn. Dit moment is kostbaar in de zin dat het enige wat werkelijk te ervaren is in dit moment ligt. We kunnen ons ons hele leven mentaal weg projecteren bij wat hier nu is, maar dat is een staat van spanning, stress en ontevredenheid. Dieren laten ons voortdurend zien hoe ontspanning, aanwezigheid en levensvreugde eruit zien. We hoeven alleen een beetje op te letten, een beetje ontvankelijk te zijn voor hun levenslessen. En al zullen we nooit in taal met ze kunnen praten, de woordeloze communicatie met ze is direct, eenvoudig en heel intiem. Ze leven in heelheid, niet afgescheiden van het geheel. Die heelheid is nou net wat wij het hardste nodig hebben.  © Ludo de Jongh

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s